رشد چیست ؟ ویژگی های آن کدام است ؟
رشد عبارت است از مجموعه ای پیش
رونده از تغییرات که دارای ماهیت کمی و کیفی منظم است و در جهت رسیدگی و تکامل فرد
در مراحل مختلف زندگی رخ می دهد . منظور از پیش رونده آن است که رشد دارای جهت
گیری مثبت و به سمت جلو است . رشد همچنین دارای فرآیندی منظم است ، زیرا رابطه ای
معین بین مراحل قبلی و بعدی آن وجود دارد . تغییرات ناشی از رشد از یک سو کمی است
زیرا همراه با افزایش اندازه و ساختار بدن است و از سوی دیگر کیفی است ، زیرا با
تغییر در توانایی های ذهنی و ویژگی های عاطفی و اخلاقی و ... در کودک همراه است .
ویژگی های رشد
1 – رشد در همه ی انسانها مشابه است
. همه ی کودکان از یک الگوی مشابه رشد
تبعیت می کنند و در این الگو ، هر مرحله از رشد به مرحله ی بعدی می پیوندد .
2 – رشد از پاسخ های کلی به سوی پاسخ
های ویژه در تغییر و پیشرفت است . در پاسخ های روانی ، ذهنی و حرکتی ، فعالیت های
کلی ، پیوسته مقدم بر فعالیت های ویژه رخ می دهد .
3 – رشد دارای فرآیندی مداوم است و
سرعت آن ، گاه آهسته و زمانی سریع و تند . به دلیل همین تداوم ، آنچه در یک مرحله
اتفاق می افتد ، بر مرحله ی بعدی اثر می گذارد . برای مثال تنش های عاطفی در خانه
، بر رشد شخصیتی او اثر می گذارد و ممکن است عوارض ناگوار و گاه جبران ناپذیری
را بر جا نهد .
4 – رشد با سرعت و درجاتی متفاوت پیش
رونده است . هر چند ویژگی های جسمانی و روانی روانی مداوم است . لیکن میزان و درجه
ی رشد جسمانی ، همانند رشد روانی ، در ابعاد مختلف ، متفاوت است . برای مثال ،
حافظه سریع تر و قدرت استدلال فرد کندتر رشد می کند .
5 – در رشد هماهنگی وجود دارد . به
بیان دیگر هر چند میزان و درجه ی رشد در کودکان مختلف متفاوت است ، لیکن در هر
کودک میزان رشد در ابعاد مختلف ، با یکدیگر همگونی و هماهنگی دارد . به این معنی
که رشد کودک با همان سرعت که آغاز شده است ، ادامه می یابد و با ترکیب و تعامل بی
نظیر عوامل ارثی و محیطی کنترل می شود . بنابراین وظیفه ی اولیا و مربیان است که در
خانه و مدرسه ، زمینه های رشد و تکامل مطلوب کودک و نوجوان را در ابعاد جسمانی ،
ذهنی ، اجتماعی و عاطفی فراهم آورند .
منبع : استادان طرح جامع آموزش
خانواده – خانواده و فرزندان ، انتشارات انجمن اولیا و مربیان جمهوری اسلامی ایران
– 1377
واحد مشاوره مدرسه راهنمایی غیردولتی
فرهنگ ( آقای محمودی زاده )